Prawo gospodarcze

zwyczajowe określenie dziedzin prawa regulujących działalność gospodarczą. Zazwyczaj określenie to obejmuje prawo gospodarcze prywatne oraz prawo gospodarcze publiczne, często jednak bywa synonimem publicznego prawa gospodarczego.

Prawo gospodarcze w Polsce

Prawo gospodarcze było koncepcją lansowaną przez ZSRR oraz komunistyczną Czechosłowację. Po 1945 roku, wraz z narzuceniem komunistycznej doktryny gospodarczej, zostało ono wprowadzone także w Polsce. Po roku 1989 pojęcie przestało mieć rację bytu – wraz z upadkiem systemu komunistycznego podstawy ideologiczno-ustrojowe tej konstrukcji przestały istnieć. Pojawiły się wówczas prywatne podmioty obrotu gospodarczego, a państwo zaczęło na powrót ograniczać swą rolę w gospodarce. Doktryna polska powróciła zatem do źródeł przedwojennych – poglądu zakładającego, iż prawna regulacja działalności gospodarczej różni się strukturalnie i organizacyjnie w zależności od tego, czy jej przedmiotem jest władztwo państwa w gospodarce i jego granice (wówczas posługiwać się należy instrumentarium właściwym dla prawa publicznego), czy też regulacja stosunków pomiędzy uczestnikami obrotu gospodarczego (dla których odpowiednie jest instrumentarium właściwe dla prawa prywatnego).

Obecnie działalność gospodarcza jest regulowana przez dwie dziedziny prawa:

  • - prawo gospodarcze publiczne
  • - prawo gospodarcze prywatne (prawo handlowe).

 

Po wprowadzeniu ustawy nacjonalizacyjnej, większość przedsiębiorstw stała się własnością państwową, przez co instrumenty cywilnoprawne straciły na znaczeniu. Poza okresem lat pięćdziesiątych, oficjalnie istniała "umowa" jako forma stosunków cywilnoprawnych, lecz trudno przyznać jej taki charakter ze względu na brak swobody stron wynikający z obowiązku zawierania umów (wiążący się z funkcjonowaniem tzw. "decyzji o przydziale", będącej decyzją administracyjną). Rozstrzyganiem sporów zajmował się istniejący do 1990 roku Państwowy Arbitraż Gospodarczy (choć główną cechą arbitrażu jest odrębność od struktur państwowych).

Po 1989 roku rozpoczęto proces usuwania z polskiego systemu prawnego pojęć związanych z gospodarką nakazowo-rozdzielczą, takich jak jednostka gospodarki uspołecznionej, państwowy arbitraż gospodarczy, organizacje gospodarcze i organizacje społeczne ludu pracującego miast i wsi czy obowiązek kontraktowania (istniejący do dziś w minimalnym zakresie: patrz umowa przewozu). Jednocześnie zaczęto przywracać przedwojenne instytucje prawa handlowego, uchylone przez władze komunistyczne oraz przejmować wykształcone po wojnie instytucje z systemów zachodnich, rozwijających się w systemie gospodarki rynkowej. Ograniczanie obecności państwa w gospodarce wciąż nie zostało ukończone.

Istnieją wciąż wydziały prawa, na których funkcjonują katedry i zakłady prawa gospodarczego, co wynika jednak z niedoborów kadrowych, uniemożliwiających uruchomienie oddzielnych jednostek.

 

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_gospodarcze